55. Ulusal Nöroloji Kongresi

NOROKONGRE 2019


 
MULTİPL SKLEROZ HASTALARINDA FİNGOLİMOD TEDAVİSİNİN ETKİLİLİĞİ : TÜRKİYE GERÇEK YAŞAM VERİLERİ (REFINE)
ASLI TUNCER 1 UĞUR UYGUNOĞLU 2 MURAT TERZİ 3 MURAT KÜRTÜNCÜ 4 AYŞE NUR YÜCEYAR 5 ÖZGÜL EKMEKÇİ 5 RECAİ TÜRKOĞLU 6 AYSUN SOYSAL 7 MESRURE KÖSEOĞLU 7 RABİA GÖKÇEN GÖZÜBATIK ÇELİK 7 HANDE SARIAHMETOĞLU 7 CAVİT BOZ 8 YEŞİM BECKMAN 9 ÖMER FARUK TURAN 10 MELTEM DEMİRKIRAN 11 GÜLŞEN AKMAN 12 BURCU ALTUNRENDE 12 ERKİNGÜL BİRDAY 13 NİHAL IŞIK 14 İLKNUR CANTÜRK AYDIN 15 ABDULCEMAL ÖZCAN 16 ÖZDEN KAMIŞLI 16 BELGİN PETEK BALCI 17 HÜSNÜ EFENDİ 18 CANSU EĞİLMEZ 18 AYLİN AKÇALI 19 MÜNİRE KILINÇ TOPRAK 20 SİBEL CANBAZ KABAY 21 FERAH KIZILAY 22 SERHAN SEVİM 23 PELİN YENİLMEZ 23 CANER FEYZİ DEMİR 24 FERHAT BALGETİR 24 NEFATİ KIYIOĞLU 25 MİTHAT KASAP 26 ZEYNEP ÇALIŞKAN 26 RANA KARABUDAK 1 SABAHATTİN SAİP 2 MEFKURE ERAKSOY 4

1- HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESŞ HASTANESİ, NÖROLOJİ ANABİLİM DALI, ANKARA, TÜRKİYE
2- İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ CERRAHPAŞA TIP FAKÜLTESİ, NÖROLOJİ ANABİLİM DALI, İSTANBUL, TÜRKİYE
3- ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ TIP FATÜLTESİ, NÖROLOJİ ANABİLİM DALI, SAMSUN, TÜRKİYE
4- İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İSTANBUL TIP FAKÜLTGESİ, NÖROLOJİ ANABİLİM DALI, İSTANBUL, TÜRKİYE
5- EGE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ, NÖROLOJİ ANABİLİM DALI, İZMİR, TÜRKİYE
6- SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ, NÖROLOJİ ANABİLİM DALI, İSTANBUL TÜRKİYE
7- BAKIRKÖY PROF. DR. MAZHAR OSMAN RUH SAĞLIĞI VE SİNİR HASTALIKLARI EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ, NÖROLOJİ KLİNİĞİ, İSYTANBUL,TÜRKİYE
8- KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ NÖROLOJİ ANABİLİM DALI, TRABZON, TÜRKİYE
9- İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, NÖROLOJİ ANABİLİM DALI, İZMİR, TÜRKİYE
10- ULUDAĞ UNİVERSİTESİ TIP FAKULTESİ, NOROLOJİ ANABİLİM DALI, BURSA, TURKİYE
11- ÇUKUROVA ÜİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİOJİ ANABİLİM DALI, ADANA, TÜRKİYE
12- İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ, NÖROLOJİ ANABİLİM DALI, İSTANBUL, TÜRKİYE
13- İSTANBUL MEDİPOL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ, NÖROLOJİ ANABİLİM DALI, İSTANBUL, TÜRKİYE
14- OKAN ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ, NÖROLOJİ ANABİLİM DALI, İSTANBUL, TÜRKİYE
15- MEDENİYET ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ, NÖROLOJİ ANABİLİM DALI, İSTANBUL, TÜRKİYE
16- İNÖNÜ UNİVERSİTESİ TIP FAKULTESİ, NOROLOJİ ANABİLİM DALI, MALATYA, TURKİYE
17- İSTANBUL HASEKİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ, NÖROLOJİ KLİNİĞİ, İSTANBUL, TÜRKİYE
18- KOCAELİ UNİVERSİTESİ TIP FAKULTESİ, NOROLOJİ ANABİLİM DALI, KOCAELİ, TURKİYE
19- GAZİANTEP ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ, NÖROLOJİ ANABİLİM DALI, GAZİANTEP, TÜRKİYE
20- BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ, ANKARA, TÜRKİYE
21- KÜTAHYA SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ, NÖROLOJİ ANABİLİM DALI, KÜTAHYA, TÜRKİYE
22- AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ, NÖROLOJİ ANABİLİM DALI, ANTALYA, TÜRKİYE
23- MERSİN ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ, NÖROLOJİ ANABİLİM DALI, MERSİN, TÜRKİYE
24- FIRAT ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ, NÖROLOJİ ANABİLİM DALI, ELAZIĞ, TÜRKİYE
25- ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ, NÖROLOJİ ANABİLİM DALI, AYDIN, TÜRKİYE
26- NOVARTİS İLAÇ, MEDİKAL DEPARTMAN, İSTNABUL, TÜRKİYE
 
Amaç:

İnterferonlar (IFN) ve glatiramer asetat (GA) gibi hastalık modifiye edici terapiler (DMT), relapsing remitting multipl skleroz (RRMS) hastalarının birinci basamak tedavisinde uzun süredir kullanılmaktadır. Türkiyede yalnızca aktif RRMS hastalarında en az bir yıl süre ile bir IFN veya GA tedavisine yanıt vermeyen ve yüksek hastalık aktivitesine sahip olan hastalarda ikinci basamak tedavi olarak fingolimod geri ödenmektedir. Ülkemizde, enjektabl DMTlerden fingolimoda veya başka bir enjektabl DMTye geçişin değerlendirildiği gerçek yaşam verileri sınırlıdır. Çalışmamızda, klinik pratikte fingolimoda ya da diğer enjektabl DMT’lere geçiş yapan, RRMS’li hastalarda tedavi etkinliğini karşılaştırmayı amaçladık.

Gereç ve Yöntem:

REFINE (Retrospective analysis Efficacy of FIngolimod in real life settiNg in TurkEy) retrospektif, çok merkezli, girişimsel olmayan bir çalışmadır. Çalışmaya IFN veya GA ile tedavi edilen ve değişim tarihinden önceki 12 aylık süre içinde en az bir atak geçirmiş ve kraniyal MRG’lerinde en az bir kontrast tutan lezyonu bulunan veya birbirini takip eden MRlarda T2 lezyonları artan hastalar dahil edilmiştir. Kliniklerin veritabanlarına dayalı olarak en az 12 ay boyunca takibi bulunan ve 1 Şubat 2015 - 30 Eylül 2016 tarihleri arasında, fingolimoda geçiş yapan, Ocak 2000 - 30 Eylül 2016 tarihleri arasında başka bir enjektabl DMTye geçiş yapan hastaların verileri değerlendirilmiştir.

Bulgular:

Yirmi dört merkezden 229 enjektabl DMT’ye geçen ve 233 fingolimoda geçen toplam 462 RRMS hastası dahil edilme kriterlerini karşılamıştır. Enjektabl DMTye geçen hastaların 176’sı (%76,9) ve fingolimoda geçen hastaların ise 165i (%70,8) kadındı. Hastaların yaş ortalaması enjektabl DMT grubunda 31,9±9,1, fingolimod grubunda 33,5±8,2 yıl idi. Tedavi değişimi sonrasında ortalama takip süresi enjektabl DMT grubunda 37,6±29,2 ay, fingolimod grubunda 19,5±5,7 aydı. Atak sıklığı, fingolimoda geçen hastalarda (0,26±0,46), enjektabl DMTye geçenlere (0,50±0,63) göre daha düşüktü (p<0.0001). Ayrıca, steroid gerektiren atak sayısının da, fingolimoda geçen hastalarda iDMTye geçiş yapan hastalara göre daha düşük olduğu gözlemlendi (0,39±0,7 vs 1,02±1,35, p<0.0001). Enjektabl DMT’ye geçiş yapan hastaların %42,4’ünün, fingolimoda geçiş yapan hastaların %68,7’sinin değişimden 12 ay sonraki EDSS skorları değerlendirildi. Buna göre tedavi değişiminden 12 ay sonra ortalama EDSS enjektabl DMT’ye geçen hastalarda 2,19±1,44’dan 1,95±1,49’e (p<0.0001), fingolimoda geçen hastalarda ise 2,72±1,41’den 2,43±1,46’e gerilediği gözlendi (p<0.0001).

Sonuç:

Klinik pratikte, enjektabl DMTden fingolimoda geçiş ile ARR, toplam atak sayısı ve steroid gerektiren atak olasılığının enjektabl DMT’ye geçişe kıyasla daha düşük olduğu görülmüştür. Her iki grupta tedavi değişimi ile birinci yılın sonunda ortalama EDSS’nin anlamlı olarak azaldığı sonucuna ulaşılmış ve fingolimoda geçiş yapılan hastalarda geçiş sırasındaki ortalama EDSS’nin daha yüksek olduğu izlenmiştir.