55. Ulusal Nöroloji Kongresi

NOROKONGRE 2019


 
ALZHEİMER SÜREKLİLİĞİNDE PAPEZ DEVRESİNİN FONKSİYONEL BAĞLANTISALLIK DEĞİŞİKLİKLERİ
EMRE HARI 1 KARDELEN ERYÜREK 1 ALİ BAYRAM 3 BURAK ACAR 4 TAMER DEMİRALP 3 HAKAN GÜRVİT 2

1- İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, AZİZ SANCAR DENEYSEL TIP ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ, SİNİRBİLİM ANABİLİM DALI, İSTANBUL
2- İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, İSTANBUL TIP FAKÜLTESİ, NÖROLOJİ ANABİLİM DALI, DAVRANIŞ NÖROLOJİSİ VE HAREKET BOZUKLUKLARI BİRİMİ, İSTANBUL
3- İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, HULUSİ BEHÇET YAŞAM BİLİMLERİ ARAŞTIRMA LABORATUVARI, NÖROGÖRÜNTÜLEME BİRİMİ, İSTANBUL
4- BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ, MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ, ELEKTİRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ, İSTANBUL
 
Amaç:

Alzheimer hastalığında meydana gelen nöropatolojik değişikliklerin yayılımının Papez devresindeki yapıların küçük ölçekli alt bölgelerine olan yansımaları tam olarak bilinmemektedir. Bu amaçla, Alzheimer sürekliliğinde etkilendiği bilinen yapıların dinlenim durumundaki fonksiyonel bağlantısallıklarının incelenmesi hedeflenmiştir.

Gereç ve Yöntem:

Çalışma grubu 15 Alzheimer demans (AD), 15 amnestik hafif kognitif bozukluk (aHKB) ve 15 sağlıklı kontrolden (SK) oluşturulmuştur. Katılımcıların klinik değerlendirme skorları ve fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRG) verileri kullanılmıştır. FreeSurfer programıyla kişiye özgü kortikal parselasyon ve subkortikal segmentasyon gerçekleştirilerek fonksiyonel analizlerde kullanılacak olan ilgi bölgeleri (ROI) elde edilmiştir. Fonksiyonel analizlerde ise belirlenen ROI çiftleri arasındaki korelasyon katsayıları hesaplanarak bağlantısallık değişimleri elde edilmiştir. İstatistiksel karşılaştırmalarda Kruskal-Wallis sonrası ikili karşılaştırmalar için ise Mann-Whitney testleri yapılmıştır. Anlamlılık değeri p< 0,017 olarak belirlenmiştir.

Bulgular:

AD’de SK’ya göre sağ Parahipokampal korteks (PHC) - retrosplenial korteks (RSC) ve posterior singulat korteks (PCC) - anterior singulat korteks (ACC) ROI çiftlerinde fonksiyonel bağlantısallık azalmıştır (Sırasıyla p=0,004 ve p=0,004). Solda ise PHC-CA1 (p=0,015), PCC-ACC (p=0,002) ve subikulum (SUB) - RSC (p=0,003) ROI çiftlerinin fonksiyonel bağlantısallığı azalmıştır. AD’de aHKB’ye göre sol PHC-CA1 fonksiyonel bağlantısallığı azalmıştır (p=0,004). aHKB’de ise SK’ya göre sağ PHC-RSC fonksiyonel bağlantısallığının azaldığı saptanmıştır (p=0,008).

Sonuç:

Bu çalışmada gerçekleştirilen analizlerle, AD spektrumunda global ölçekte etkilendiği gösterilmiş olan DMN’nin çeşitli alt bileşenlerinin etkilenim örüntüsü ortaya konmuştur. aHKB evresinde PHC-RSC fonksiyonel bağlantısalllığı bozulurken AD’de buna ek olarak PHC-CA1, PCC-ACC ve SUB-RSC arasındaki bağlantıların da etkilendiği gösterilmiştir. Bu çerçevede, Alzheimer sürekliliğindeki fonksiyonel bağlantısallık değişimleri, nöropatolojik değişikliklerin limbik ve kortikal yayılım paterni ile örtüşmeleri sebebiyle hastalığın erken teşhisi ve ilerleyişi için biyo-belirteç potansiyeli taşımaktadır. Bu çalışma, TÜBİTAK tarafından desteklenmiştir (Proje No: 114E053).