55. Ulusal Nöroloji Kongresi

NOROKONGRE 2019


 
STRİATUM LOKAL ARADEVRE NÖRONLARINDA, DOPAMİN KAYBINDAN SONRA DAVRANIŞA ETKİ EDEN DEĞİŞİMLER
BENGİ ÜNAL 1

1- TED ÜNİVERSİTESİ
 
Amaç:

Parkinson hastalığı ortabeyin dopamin hücrelerinin ölümünden kaynaklanmaktadır. İlerleyici seyreden dopamin hücre kaybının Parkinson hastalığı semptomlarına yol açması ise, hücre kaybı çok ileri boyutlara ulaştıktan sonra gerçekleştiği için, hastalığın seyrini yavaşlatma ve semptomları azaltmayı yönelik tedavilerin etkinliği daralmaktadir. Parkinson hastalığının daha erken tespit edilebilmesi için, ortabeyin dopamin girdisinin ana hedefi olan striatumdaki anatomik ve hücresel süreçlerin anlaşılması gerekir.

Gereç ve Yöntem:

Striatumdaki farklı hücre bileşenleri, transgenik fare ırkları kullanılarak, farklı promoterlerin kontrolü altında yeşil flurasan protein ve Cre rekombinazı ifadesine bağlı olarak hedeflenmiştir. Dopamin kaybını modellemek için bu transgenik farelerdeki ortabeyin dopamin çekirdeklerine tek taraflı olarak 6-hidroksidopamin toksini verilmiştir. Otuz farede lezyondan sonra akut kesitler alınmış ve hedefli in vitro elektrofizyolojik kayıtlar gerçekleştirilmiştir. Ondört farede lezyonu takip eden 14. günden itibaren 10 gün boyunca i.p. enjeksiyonla levodopa-benserazid tedavisine başlanmıştır. Tüm tek taraflı dopamin lezyonuna sahip hayvanların davranışları gözlemlenmiştir ve levodopa tedavisine bağlı olarak istemsiz motor davranışların ortaya çıkışı incelenmiştir.

Bulgular:

Striatumda bulunan farklı nörokimyasal özelliklere sahip GABAerjik aradevre nöronları, ana hücre tiplerinde olduğu gibi dopamin eksildiğinde belirgin anatomik ve fizyolojik değişimler göstermektedir. Tirozin hidroksilaz enzimi ifade eden GABAerjik aradevre nöronları, dopamin eksikliğinden kaynaklanan direkt ve endirekt yolak arası dengesizlikleri azaltabilecek sinaptik değişimler göstermektedir. Levadopa ile eksilen dopaminin yerine yapılan takviye, tirozin hidroksilaz enzimine sahip aradevre nöronlarındaki sinaptik değişimlerine olumsuz etki edebilmektedir.

Sonuç:

Striatumda ana nöronlar ve aradevre nöronları arasındaki sinaptik etkileşimler dopamin azaldığında değişir ve bu değişimler dopamin yoksunluğunu belli derecelere kadar telafi edici yönde olabilir. Parkinson hastalığı için geliştirilen farmakoterapilerin bu mikrodevre değişimlerini göz önüne alması, ilaç etkinliklerinin artmasını destekleyecektir.(116C076 no.lu Tübitak projesi tarafından desteklenmiştir)