55. Ulusal Nöroloji Kongresi

NOROKONGRE 2019


 
İNMELİ HASTA VE YAKINLARINA VERİLEN EĞİTİMİN GÜNLÜK YAŞAMA ADAPTASYON, ÖZYETERLİLİK, YAŞAM KALİTESİ VE BAKIM VERİCİ YÜKÜ ÜZERİNE ETKİSİ
DİLEK BAYKAL 1 ZELİHA TÜLEK 2

1- HALİÇ ÜNİVERSİTESİ
2- İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ
 
Amaç:

Bu çalışmayla inmeli bireylere ve bakım vericilerine verilecek erken taburculuk eğitimiyle hastaların hastalıklarının yönetimi konusunda özyeterliklerinin, yaşam kalitelerinin artırılması, günlük yaşamlarına adaptasyonlarının hızlandırılması, bakım vericilerin ise bakım verici yüklerinin azaltılarak yaşam kalitelerinin ve özyeterliliklerinin arttırılması amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem:

Araştırma için etik kurul izni İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’nda alındı. Araştırmaya dahil edilme kriterlerine uyan ve katılmayı kabul eden katılımcılardan sözlü ve yazılı onamları alındı. Ocak-Haziran 2017 tarihleri arasında İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Nöroloji Kliniği’nde yatan inmeli hastalara ve onların yakınlarına verilen eğitimin günlük yaşama adaptasyon, özyeterlilik, yaşam kalitesi ve bakım verici yükü üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirildi. Randomize kontrollü yöntemle yapılan bu çalışmada, dahil edilme kriterlerine uyan 59 hasta ve 59 bakım vericisi eğitim grubu (web ve kitapçık) ve kontrol grubu olmak üzere 3 gruba atanarak eğitim öncesi ve sonrası değerlendirildiler. Değerlendirme çalışmanın başında ve 3 ay sonrasında gerçekleştirildi. Takip süresi tamamlandığında ses kaydı alınmasına izin veren katılımcılarla görüşmeler gerçekleştirildi. Verilerin değerlendirilmesinde, tanımlayıcı istatistiklerde sayı, %, ortalama ve standart sapma verildi. Grupların tanımlayıcı özelliklerin karşılaştırılmasında kategorik değişkenlerde ki-kare testi kullanıldı. Üç grubun bağımlı değişkenlerinin puan ortalamasının karşılaştırılmasında kruskal wallis testi (ileri analizi bonferroni düzeltmeli MVU testi) kullanıldı. Her bir grubun yatışta ve üçüncü aydaki bağımlı değişken puan ortalamalarının karşılaştırılmasında (grup içi farklar) wilcoxon signed rank testi kullanıldı. Önemlilik düzeyi p<.05 olarak kabul edildi. Derinlemesine görüşme yöntemiyle toplanılan veriler tematik analiz yöntemiyle incelendi.

Bulgular:

Araştırma öncesinde katılımcıların (hasta ve bakım verici) sosyodemografik özellikler açısından benzer olduğu bulundu. 3. Ayda eğitim alan hastaların fonksiyonel durumlarında iyileşme olurken, özyeterlilik düzeylerinde farklılık bulunmadı. Kitapçıkla eğitim alan hastaların normal yaşama katılımlarının arttığı saptandı (p<0.05). Web’le eğitim alan hastaların yaşam kalitelerinin arttığı görüldü. Eğitim alan (web, kitapçık) bakım vericilerin özyeterliklerinin arttığı bulundu. Canlılık ve sosyal işlevsellik boyutları dışında kitapçıkla eğitim verilen bakım vericilerin yaşam kalitelerinin arttığı görüldü. Bakım verici yüklerinin ise web’le eğitim alan grupta artarken, kitapçıkla eğitim alan grupta azaldığı görüldü ancak anlamlılık bulunmadı.

Sonuç:

Çalışma sonucunda inmeli hasta ve bakım vericilerine verilen eğitim ve destekle hastaların günlük yaşama adaptasyonlarının ve yaşam kalitelerinin arttırıldığı görülmüştür. Bakım vericilerin ise özyeterlilikleri ve yaşam kaliteleri artırılırken, bakım verici yükü yaşamamalarının sağlanabileceği bulunmuştur. İnmeli hasta ve yakınlarına taburculuk öncesinde eğitim verilmesi önerilebilir.